Obowiązkowe czujki dymu i czadu – od kiedy są obowiązkowe i kto musi je mieć?
Obowiązek montażu w budynkach czujek dymu i czadu został wprowadzony nowelizacją rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 23 grudnia 2024 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Nowe przepisy dotyczą budynków mieszkalnych oraz użytkowych. Ich celem jest zwiększenie ochrony przeciwpożarowej, bezpieczeństwa dla zdrowia i życia ludzi oraz ograniczenie strat materialnych, które są wynikiem pożarów.
Od kiedy czujki dymu i czadu będą obowiązkowe?
Rozporządzenie dotyczące obowiązku montażu czujek zostało już wydane, jednak dokładny termin, od którego brak czujki może wiązać się z konsekwencjami, uzależniony jest od rodzaju budynku. Przepisy obligują właścicieli i zarządców nieruchomości do posiadania czujników w następujących terminach:
• od 23 grudnia 2024 r. obowiązek dotyczy nowo wznoszonych budynków mieszkalnych,
• od 1 stycznia 2030 r. – obowiązek posiadania przynajmniej jednej czujki dotyczy lokali mieszkalnych w istniejących już budynkach, w których ma miejsce spalanie paliw stałych, ciekłych lub gazowych.
• od 30 czerwca 2026 r. – obowiązek dotyczy budynków, lokali i pomieszczeń świadczących usługi hotelarskie oraz lokali użytkowych,
• od 1 stycznia 2026 r. – obowiązek dotyczy obiektów handlowych, produkcyjnych, magazynów.
Nie wszyscy zatem już teraz są zobligowani przepisami do montażu czujki. Obowiązek z czasem będzie rozszerzany na kolejne obiekty, a zwykłych właścicieli domów i mieszkań obejmie praktycznie dopiero za kilka lat. Mimo to dla zwiększenia bezpieczeństwa własnego i swoich bliskich warto wcześniej pomyśleć o instalacji urządzenia. Choć czujniki czadu są rekomendowane od dłuższego czasu m.in. przez straż pożarną czy osoby wykonujące przeglądy instalacji gazowej, to niewiele osób decydowało się dotychczas na ich montaż.
Podczas odbioru nowego mieszkania warto zwrócić szczególną uwagę na to, czy została zamontowana czujka dymu – zwłaszcza że od 23 grudnia 2024 r. jest to obowiązkowy element wyposażenia w nowo wznoszonych budynkach mieszkalnych. Brak takiego urządzenia może świadczyć o niepełnym wykonaniu obowiązków przez dewelopera lub wykonawcę. Warto więc dopilnować, by czujka była zamontowana zgodnie z przepisami i w odpowiednim miejscu, co nie tylko zwiększy bezpieczeństwo mieszkańców, ale również pozwoli uniknąć przyszłych problemów formalnych.
Gdzie zainstalować czujkę dymu?
Czujka dymu powinna znaleźć się w takim miejscu, które zapewni jej skuteczne działanie, czyli ostrzeganie przed zagrożeniem. Najlepszym miejscem jest środek sufitu, ponieważ dym unosi się do góry i rozprzestrzenia w poziomie, zanim opadnie. Czujka wykrywająca również czad (czujka dualna) powinna natomiast znaleźć się na ścianie na wysokości ok. 150 cm nad podłogą i w niedalekiej odległości od miejsca spalania paliwa, to jest do 6 cm. Większa odległość obniża skuteczność urządzenia. Unikać natomiast należy instalacji w pobliżu wentylatora, okien i drzwi, ponieważ podmuchy powietrza mogą uniemożliwiać wykrywanie zagrożenia. W domach piętrowych wskazana jest instalacja przynajmniej jednej czujki na każdej kondygnacji, a także nad schodami. Szczególnie istotne jest umieszczenie detektora w korytarzu w pobliżu sypialni, aby zapobiegać zatruciu tlenkiem węgla podczas snu.
Jak montować detektory w pomieszczeniach z niestandardową powierzchnią lub sufitem:
W pokojach o powierzchni większej niż 47 m² i w korytarzach dłuższych niż 9 m wymagana jest instalacja więcej niż jednej czujki. W przypadku dachów spadzistych czujka musi się znaleźć w odległości do 90 cm od najwyższego punktu. W pomieszczeniach z większym nachyleniem sufitu niż 30 cm na 2,4 m urządzenie powinno być umieszczone po wyższej stronie pomieszczenia.
Jak zainstalować czujkę dymu?
Instalację prostej czujki dymu praktycznie każdy może wykonać samodzielnie. Najpopularniejsze czujki to urządzenia autonomiczne zasilane na baterie lub akumulatory, których montaż jest łatwy i szybki. Większość z nich montowana jest do podłoża za pomocą dwustronnej taśmy. Na rynku dostępne są również czujki wymagające podłączenia do sieci elektrycznej – ich montaż wymaga specjalistycznej wiedzy i jest bardziej skomplikowany.
Wybierając autonomiczną czujkę, należy pamiętać o stanie jej naładowania. Zaletą tego rodzaju urządzenia jest natomiast monitorowanie zagrożenia również po wyłączeniu prądu czy w przypadku awarii instalacji elektrycznej.
Jak działa czujka dymu i czadu?
Czujki informują o zagrożeniu związanym z pożarem lub tlenkiem węgla, wysyłając sygnał dźwiękowy i świetlny. Sposób działania czujki uzależniony jest od rodzaju urządzenia, które wybierzemy. Na rynku dostępne są aktualnie czujki optyczne i jonizacyjne, które różnią się od siebie technologią wykorzystywaną do wykrywania dymu. Działanie czujników optycznych polega na zjawisku absorpcji i rozproszenia światła. Składają się one z emitera i odbiornika. Emiter wysyła w kierunku odbiornika wiązkę podczerwieni. Jeśli na jej drodze pojawi się dym, zostanie uruchomiony sygnał alarmowy.
Czujki jonizacyjne wykorzystują promieniowanie jonizujące. Zbudowane są z dwóch komór: komory z wymianą powietrza z zewnątrz i hermetycznej komory, w której nie zachodzi wymiana. Na płycie pomiędzy komorami zderzają się ze sobą cząsteczki tlenu i azotu, wskutek czego powstają jony dodatnie oraz ujemne i następuje przepływ ładunków do odpowiednich elektrod. Gdy obecny w powietrzu dym dostanie się do pierwszej komory, zmieni się natężenie prądu i uruchomi alarm.
Jakie są objawy zatrucia czadem?
Czad, czyli tlenek węgla, jest niewyczuwalny dla człowieka, jest gazem bezbarwnym i bezwonnym, a jednocześnie silnie trującym. Jego obecność możemy wyczuć za pomocą węchu dopiero przy bardzo wysokim stężeniu. Na podstawie pierwszych niecharakterystycznych objawów – bóle i zawroty głowy, osłabienie, nudności i wymioty, trudno najczęściej stwierdzić, że są one wynikiem zatrucia. Kolejnymi objawami mogą być m.in. duszności, zaburzenia rytmu serca, drgawki, utrata przytomności. Zatrucie w skrajnych przypadkach może prowadzić do śmierci, ale również po jego przejściu trzeba liczyć się z poważnymi powikłaniami, jak niewydolność nerek czy uszkodzenia słuchu.
Aby mieszkać i użytkować pomieszczenia bezpiecznie, warto już dzisiaj zakupić urządzenie, które skutecznie wykrywa obecność tego „cichego” zabójcy w powietrzu.
Nie tylko czujki – pamiętaj o przeglądach kominiarskich
Warto pamiętać, że obowiązek montażu czujek dymu i czadu to nie jedyny element dbałości o bezpieczeństwo pożarowe i gazowe w budynkach. Zgodnie z przepisami prawa budowlanego, właściciele i zarządcy nieruchomości są zobowiązani do regularnych przeglądów technicznych budynków – w tym również okresowych kontroli instalacji gazowych, wentylacyjnych oraz przewodów kominowych. Przeglądy kominiarskie, które powinny być przeprowadzane co najmniej raz w roku, pozwalają wykryć nieprawidłowości w drożności przewodów dymowych i spalinowych, które mogą prowadzić do zagrożenia życia mieszkańców. Czujka czadu stanowi więc istotne uzupełnienie obowiązkowych kontroli – może zadziałać natychmiast w sytuacji nagłego zagrożenia, zanim jeszcze pojawią się objawy zatrucia lub wybuchnie pożar.