Przegląd instalacji gazowej – kiedy i jak przeprowadzać?

Przegląd instalacji gazowej to ustawowy obowiązek każdego właściciela i zarządcy nieruchomości wyposażonej w gaz sieciowy oraz instalacje zasilane gazem płynnym LPG. Zaniedbanie regularnej kontroli należy do najczęstszych przyczyn zatruć tlenkiem węgla oraz wybuchów gazu w budynkach mieszkalnych, a jego brak może skutkować karą grzywny i odmową wypłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela. Poniżej wyjaśniamy, kto odpowiada za zlecenie kontroli, jak często należy ją przeprowadzać, na czym polega próba szczelności instalacji gazowej oraz co grozi za brak aktualnego protokołu.

Podstawa prawna przeglądu instalacji gazowej

Obowiązek okresowej kontroli instalacji gazowej wynika wprost z art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Przepis nakłada na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek przeprowadzania kontroli stanu technicznego instalacji gazowych oraz przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych) co najmniej raz w roku. Obowiązek ten dotyczy każdego budynku, do którego doprowadzony jest gaz. Warto rozwiać częsty błąd interpretacyjny: art. 62 ust. 2 zwalnia właścicieli domów jednorodzinnych, budynków zagrodowych i letniskowych wyłącznie z corocznej kontroli elementów narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne (art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a) – a więc np. dachu czy elewacji. Zwolnienie to nie obejmuje kontroli instalacji gazowej ani przewodów kominowych, więc dom jednorodzinny podlega przeglądowi gazowemu na takich samych zasadach jak blok mieszkalny czy budynek użyteczności publicznej. Wyniki każdej kontroli muszą zostać udokumentowane w protokole, którego obowiązkową zawartość precyzuje art. 62a Prawa budowlanego. Protokół powinien zawierać co najmniej: datę przeprowadzenia kontroli, dane osoby kontrolującej wraz z numerem jej uprawnień budowlanych, dane właściciela lub zarządcy, oznaczenie kontrolowanego obiektu, zakres kontroli, stwierdzone nieprawidłowości oraz zalecenia co do ich usunięcia.

Kto odpowiada za zlecenie przeglądu instalacji gazowej?

Obowiązek zorganizowania kontroli spoczywa na właścicielu lub zarządcy nieruchomości – to od charakteru budynku zależy, kto konkretnie musi się tym zająć. W domu jednorodzinnym całą odpowiedzialność ponosi właściciel: to on umawia termin z uprawnionym specjalistą, udostępnia instalację do kontroli i przechowuje protokół. W budynku wielorodzinnym przegląd instalacji gazowej zleca zarządca nieruchomości, wspólnota mieszkaniowa lub spółdzielnia mieszkaniowa, która zazwyczaj informuje mieszkańców o terminie wizyty z odpowiednim wyprzedzeniem. W przypadku mieszkań własnościowych w budynkach wielorodzinnych zarządca odpowiada za kontrolę pionów instalacji gazowej biegnących przez części wspólne, natomiast za stan instalacji i urządzeń gazowych wewnątrz konkretnego lokalu – na przykład kuchenki gazowej – odpowiedzialność ponosi zazwyczaj jego właściciel lub najemca. Szczegółowy podział obowiązków określa regulamin danej wspólnoty lub spółdzielni.

Kto może przeprowadzić przegląd instalacji gazowej?

Przegląd instalacji gazowej mogą wykonywać wyłącznie osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje. Prawo budowlane dopuszcza dwie ścieżki uprawnień:

• osoby posiadające uprawnienia budowlane w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń gazowych,
• osoby posiadające kwalifikacje wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją urządzeń, instalacji oraz sieci gazowych i energetycznych, potwierdzone stosownym świadectwem kwalifikacyjnym.

W praktyce przeglądy najczęściej wykonują osoby posiadające świadectwo kwalifikacyjne grupy 3 (tzw. uprawnienia G3), potwierdzające kwalifikacje w zakresie eksploatacji lub dozoru urządzeń, instalacji i sieci gazowych, adekwatnie do zakresu wykonywanych czynności. Zlecenie kontroli osobie bez wymaganych kwalifikacji jest równoznaczne z brakiem wykonania obowiązkowego przeglądu – protokół sporządzony przez nieuprawnioną osobę nie ma mocy dowodowej wobec nadzoru budowlanego ani ubezpieczyciela.

Zakres i przebieg przeglądu instalacji gazowej

Zakres kontroli szczelności instalacji gazowej wynika przede wszystkim z przepisów Prawa budowlanego oraz wiedzy technicznej osoby przeprowadzającej kontrolę. Praktyczne uszczegółowienie sposobu jej przeprowadzania zawiera norma PN-M-34507 „Instalacja gazowa. Kontrola okresowa”, uzupełniana dodatkowo wytycznymi producentów urządzeń. Podczas kontroli sprawdzane są między innymi:

• szczelność przewodów doprowadzających gaz oraz ich połączeń z armaturą i urządzeniami – w ramach próby szczelności instalacji gazowej,
• stan zaworów odcinających oraz gazomierza,
• stan techniczny urządzeń gazowych – kuchenek, piecyków, kotłów grzewczych,
• elastyczne przyłącza gazowe oraz ewentualne oznaki korozji na przewodach i armaturze,
• prawidłowość mocowania gazociągów oraz położenie i stan skrzynek gazowych,
• zgodność zainstalowanych urządzeń z obowiązującymi normami technicznymi,
• drożność i sprawność wentylacji oraz dopływ powietrza do spalania w pomieszczeniach, w których znajdują się odbiorniki gazu.

Pomiar szczelności wykonuje się dwukrotnie – przy odciętym oraz przy włączonym dopływie gazu, co pozwala wychwycić nieszczelności ujawniające się dopiero pod ciśnieniem roboczym instalacji. Po zakończeniu kontroli sporządzany jest protokół z ustaleniami; jeśli przegląd wykaże usterki, dokument zawiera również zalecenia dotyczące ich usunięcia oraz termin ponownej weryfikacji. Wyniki kontroli instalacji gazowych i przewodów kominowych są przekazywane do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) przez osobę przeprowadzającą kontrolę, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami – dzięki temu właściciel może pobrać elektroniczne potwierdzenie wykonania przeglądu.

Jak często wykonywać przegląd instalacji gazowej?

Częstotliwość obowiązkowej kontroli zależy od rodzaju i wielkości obiektu budowlanego. Poniższa tabela przedstawia terminy wynikające z Prawa budowlanego.

Standardowa częstotliwość – raz w roku – dotyczy zdecydowanej większości budynków mieszkalnych. Zwiększona częstotliwość, wynikająca z dużej powierzchni zabudowy lub dachu, w praktyce obejmuje głównie obiekty handlowe, magazynowe i przemysłowe, rzadko budynki jednorodzinne czy niewielkie budynki wielorodzinne.

Pierwszy przegląd instalacji gazowej – próba szczelności przed uruchomieniem

Zanim nowa instalacja gazowa zostanie napełniona gazem, musi przejść próbę szczelności – to pierwszy przegląd instalacji gazowej w cyklu życia budynku, wykonywany jeszcze przed jej uruchomieniem, w ramach odbioru technicznego. Przed przystąpieniem do próby instalację należy oczyścić i przedmuchać, zaślepić końcówki, otworzyć zawory oraz odłączyć wszystkie urządzenia gazowe wraz z gazomierzem. Czynnikiem próbnym nigdy nie jest gaz palny – wykorzystuje się sprężone powietrze lub gaz obojętny, najczęściej azot, pod ciśnieniem przewyższającym ciśnienie robocze instalacji. Specjalista obserwuje ewentualny spadek ciśnienia w określonym czasie; jego brak potwierdza szczelność połączeń i przewodów. Dopiero pozytywny wynik próby, potwierdzony protokołem, pozwala na podłączenie instalacji do sieci gazowej i uruchomienie gazomierza. Próbę szczelności instalacji gazowej wykonuje się również po jej przebudowie, modernizacji lub wymianie elementów wymagających ponownego sprawdzenia szczelności, a także wtedy, gdy instalacja pozostawała nieużywana przez dłuższy czas.

Konsekwencje braku przeglądu instalacji gazowej

Zaniechanie obowiązkowego przeglądu instalacji gazowej niesie kilka rodzajów konsekwencji, o różnej dotkliwości. Na gruncie art. 93 pkt 8 Prawa budowlanego niewykonanie obowiązku kontroli, o którym mowa w art. 62, podlega karze grzywny. W praktyce powiatowy inspektorat nadzoru budowlanego najczęściej nakłada mandat karny nieprzekraczający kilkuset złotych, natomiast sąd rozpatrujący sprawę może orzec grzywnę wyższą, w granicach przewidzianych Kodeksem wykroczeń. Niezależnie od wysokości kary, nadzór budowlany może dodatkowo nakazać niezwłoczne przeprowadzenie zaległej kontroli. Poważniejsze skutki prawne pojawiają się, gdy zaniedbanie prowadzi do zagrożenia bezpieczeństwa mieszkańców. Art. 91a Prawa budowlanego przewiduje w takiej sytuacji grzywnę nie mniejszą niż 100 stawek dziennych, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Jeśli wskutek braku przeglądu dojdzie do wybuchu gazu, pożaru lub zatrucia tlenkiem węgla, zastosowanie mogą mieć również surowsze przepisy Kodeksu karnego dotyczące sprowadzenia zdarzenia zagrażającego życiu lub zdrowiu wielu osób. Brak aktualnego protokołu z przeglądu instalacji gazowej ma też istotne znaczenie przy likwidacji szkód. Towarzystwa ubezpieczeniowe standardowo weryfikują dokumentację techniczną budynku i mogą odmówić lub ograniczyć wypłatę odszkodowania, jeśli uznają, że do szkody przyczyniło się zaniedbanie obowiązków wynikających z Prawa budowlanego.

Jak przygotować mieszkanie lub dom do przeglądu instalacji gazowej?

Osoba przeprowadzająca przegląd instalacji gazowej potrzebuje swobodnego dostępu do wszystkich urządzeń i przewodów gazowych w lokalu. Przed umówioną wizytą warto:

• odsłonić meble i inne przedmioty zasłaniające kuchenkę gazową, piecyk, kocioł oraz doprowadzające do nich przewody,
• upewnić się, że dostępny jest gazomierz oraz główny zawór odcinający dopływ gazu,
• przygotować protokół z poprzedniego przeglądu – kontrolujący ma obowiązek sprawdzić, czy zalecenia z ostatniej kontroli zostały wykonane,
• zapewnić obecność pełnoletniej osoby przez cały czas trwania wizyty, aby móc podpisać protokół i omówić ewentualne zalecenia.

Dobrze przygotowany lokal skraca czas trwania kontroli i pozwala uniknąć konieczności umawiania kolejnej wizyty z powodu braku dostępu do instalacji. Jeśli obok obowiązkowych przeglądów gazowych planujesz również profesjonalny odbiór techniczny mieszkania lub domu, sprawdź ofertę odbiorów technicznych KEDAR – dzięki niezależnej kontroli zyskujesz pewność, że nieruchomość jest wolna od ukrytych wad jeszcze przed podpisaniem protokołu odbioru.

Najczęściej zadawane pytania o przegląd instalacji gazowej

Czy przegląd instalacji gazowej jest obowiązkowy w każdym budynku?

Tak, obowiązek dotyczy każdego obiektu budowlanego wyposażonego w instalację gazową, niezależnie od tego, czy gaz pochodzi z sieci, czy z butli LPG. Dotyczy to zarówno domów jednorodzinnych, jak i budynków wielorodzinnych oraz obiektów użyteczności publicznej.

Kto płaci za przegląd instalacji gazowej w mieszkaniu w bloku?

Koszt kontroli części wspólnych instalacji gazowej pokrywa zwykle wspólnota lub spółdzielnia mieszkaniowa z funduszu eksploatacyjnego, natomiast szczegółowy podział kosztów – w tym ewentualne opłaty za dostęp do lokalu – określa regulamin danej nieruchomości.

Ile kosztuje przegląd instalacji gazowej?

Cena zależy od rodzaju budynku, liczby urządzeń gazowych i zakresu kontroli, dlatego nie da się podać jednej uniwersalnej kwoty. W mieszkaniach w budynkach wielorodzinnych koszt zwykle rozkłada się na wszystkich właścicieli w ramach opłat eksploatacyjnych, natomiast w domu jednorodzinnym całość ponosi właściciel. Aktualną wycenę warto każdorazowo potwierdzić bezpośrednio u wykonawcy przeglądu.

Ile trwa przegląd instalacji gazowej?

Czas trwania kontroli zależy przede wszystkim od wielkości instalacji, liczby urządzeń gazowych oraz łatwości dostępu do przewodów i armatury. W niewielkim mieszkaniu z jednym odbiornikiem gazu przegląd trwa zwykle krócej niż w domu jednorodzinnym z kilkoma urządzeniami gazowymi i rozbudowaną instalacją.

Co się dzieje, jeśli przegląd instalacji gazowej wykaże usterkę?

Kontrolujący wpisuje wykrytą nieprawidłowość do protokołu wraz z zaleceniami dotyczącymi jej usunięcia. Do czasu naprawy dopływ gazu do wadliwego urządzenia lub odcinka instalacji może zostać odcięty ze względów bezpieczeństwa, a właściciel jest zobowiązany usunąć usterkę i zgłosić instalację do ponownej weryfikacji.

Czy brak przeglądu instalacji gazowej wpływa na wypłatę ubezpieczenia?

Tak, brak aktualnego protokołu z przeglądu instalacji gazowej jest jedną z najczęstszych podstaw, na które powołują się ubezpieczyciele, odmawiając lub ograniczając wypłatę odszkodowania za szkody związane z awarią instalacji.

Jak długo ważny jest protokół z przeglądu instalacji gazowej?

Protokół potwierdza stan instalacji w dniu kontroli, a kolejny przegląd instalacji gazowej należy przeprowadzić nie później niż po upływie roku od poprzedniego – w przypadku obiektów podlegających kontroli półrocznej odpowiednio wcześniej.

Czy przegląd instalacji gazowej i przegląd kominiarski to ta sama kontrola?

Nie, choć oba przeglądy wynikają z tego samego przepisu i często są wykonywane podczas jednej wizyty, jeśli specjalista posiada uprawnienia w obu zakresach. Kontrola przewodów kominowych i kontrola instalacji gazowej wymagają jednak odrębnych kwalifikacji.

Kto sporządza protokół z przeglądu instalacji gazowej?

Protokół sporządza osoba przeprowadzająca kontrolę. Musi on zawierać między innymi datę kontroli, dane i numer uprawnień kontrolującego, dane właściciela lub zarządcy, zakres kontroli oraz stwierdzone nieprawidłowości wraz z zaleceniami.

Czy właściciel musi być obecny podczas przeglądu instalacji gazowej?

Przepisy nie nakładają wprost takiego obowiązku, jednak w praktyce obecność właściciela lub innej pełnoletniej osoby jest niezbędna, aby umożliwić dostęp do lokalu, podpisać protokół i zapoznać się z ewentualnymi zaleceniami kontrolującego.

Czy można odmówić wpuszczenia kontrolującego do mieszkania?

Obecnie Prawo budowlane nie przewiduje wprost sankcji za samą odmowę wpuszczenia kontrolującego, jednak w praktyce brak dostępu do lokalu uniemożliwia wykonanie obowiązkowego przeglądu instalacji gazowej, co jest traktowane jak niewykonanie obowiązku z art. 62 i podlega karze grzywny na podstawie art. 93 Prawa budowlanego. W trakcie prac legislacyjnych znajduje się projekt nowelizacji ustawy o ochronie praw lokatorów, który ma wprowadzić bezpośredni obowiązek udostępnienia lokalu do kontroli instalacji – do czasu jego wejścia w życie warto śledzić aktualny stan przepisów.

Co zrobić po wykryciu nieszczelności instalacji gazowej?

W razie podejrzenia nieszczelności należy niezwłocznie zamknąć główny zawór odcinający dopływ gazu, nie używać urządzeń elektrycznych ani otwartego ognia, które mogłyby spowodować zapłon, przewietrzyć pomieszczenie oraz skontaktować się z pogotowiem gazowym lub zarządcą budynku. Do czasu usunięcia usterki instalacja nie powinna być używana.