Jak zostać audytorem energetycznym? Wymagania i zarobki

Audytor energetyczny to osoba uprawniona do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej budynków – dokumentu wymaganego dziś przy sprzedaży, wynajmie i oddawaniu budynku do użytkowania. W praktyce osoby sporządzające świadectwa charakterystyki energetycznej są powszechnie nazywane audytorami energetycznymi, choć sama ustawa posługuje się formalnym określeniem „osoba uprawniona do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej”. Wraz z nowelizacją ustawy o charakterystyce energetycznej budynków, która rozszerzyła krąg właścicieli zobowiązanych do posiadania świadectwa, wzrosło też zapotrzebowanie na usługi audytorów. Wyjaśniamy, jakie wykształcenie i formalności są potrzebne, aby zostać audytorem energetycznym, jak wygląda ta droga krok po kroku oraz ile realnie można zarobić w tym zawodzie.

Kto może zostać audytorem energetycznym?

Zasady wpisu do wykazu osób uprawnionych do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej określa ustawa z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków. Zgodnie z nią kandydat na audytora energetycznego musi spełnić łącznie dwa warunki formalne, niezależnie od wykształcenia: posiadać pełną zdolność do czynności prawnych oraz nie być skazanym prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko mieniu, wiarygodności dokumentów, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi lub za przestępstwo skarbowe. Poza tymi warunkami ustawa przewiduje trzy alternatywne ścieżki dotyczące wykształcenia lub uprawnień zawodowych, które opisujemy w kolejnej sekcji – wystarczy spełnić jedną z nich.

Wykształcenie wymagane do wykonywania zawodu audytora energetycznego

Audytor energetyczny musi ukończyć studia wyższe zakończone uzyskaniem jednego z tytułów zawodowych wskazanych w ustawie: inżyniera, inżyniera architekta, inżyniera architekta krajobrazu, inżyniera pożarnictwa, magistra inżyniera architekta, magistra inżyniera architekta krajobrazu, magistra inżyniera pożarnictwa albo magistra inżyniera. Możliwe jest również ukończenie dowolnych studiów wyższych innych niż wymienione powyżej i uzupełnienie wykształcenia o studia podyplomowe, których program obejmuje zagadnienia charakterystyki energetycznej budynków, wykonywania audytów energetycznych, budownictwa energooszczędnego oraz odnawialnych źródeł energii. Jeśli kandydat nie posiada żadnego z powyższych tytułów ani nie ukończył odpowiednich studiów podyplomowych, może zostać wpisany do wykazu, posiadając uprawnienia budowlane, o których mowa w art. 14 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.

Wpis do centralnego rejestru charakterystyki energetycznej budynków

Przed rozpoczęciem sporządzania świadectw konieczne jest złożenie wniosku o wpis do wykazu osób uprawnionych, prowadzonego w ramach centralnego rejestru charakterystyki energetycznej budynków. Organem przyjmującym wniosek jest minister właściwy do spraw budownictwa – obecnie Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Wniosek można złożyć elektronicznie, np. przez profil zaufany na platformie ePUAP, lub tradycyjnie – listem poleconym. Do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające spełnienie wymogów: dyplom ukończenia studiów (ewentualnie wraz z dyplomem studiów podyplomowych) lub dokument potwierdzający nadanie uprawnień budowlanych, a także oświadczenie o niekaralności składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Sam wpis do wykazu jest bezpłatny; opłatę skarbową w wysokości 17 zł trzeba uiścić wyłącznie w przypadku wniosku o wydanie odrębnego zaświadczenia potwierdzającego wpis. Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku nazwisko wnioskodawcy pojawia się automatycznie na liście w wykazie osób uprawnionych – ministerstwo nie wysyła odrębnego powiadomienia, dlatego warto samodzielnie sprawdzić swój status w rejestrze. Do sporządzania i rejestrowania świadectw wykorzystuje się następnie ten sam profil zaufany lub podpis kwalifikowany, którym posłużono się przy składaniu wniosku – logowanie do systemu centralnego rejestru charakterystyki energetycznej budynków (CRCEB) nie wymaga osobnych danych dostępowych nadawanych przez ministerstwo.

Czy kurs audytora energetycznego wystarczy, by zdobyć uprawnienia?

Zanim wprowadzono obecnie obowiązujące przepisy, audytorem energetycznym można było zostać po odbyciu kursu obejmującego zagadnienia teoretyczne i praktyczne, zakończonego egzaminem państwowym. Obecnie taki kurs sam w sobie nie daje uprawnień do wykonywania zawodu – konieczne jest spełnienie warunków dotyczących wykształcenia lub uprawnień budowlanych opisanych wyżej, a następnie uzyskanie wpisu do wykazu. Mimo to na rynku wciąż funkcjonują firmy oferujące odpłatne szkolenia dla osób planujących pracę audytora energetycznego, które nie czują się pewnie w zakresie metodologii sporządzania świadectw lub obsługi oprogramowania do obliczeń. Taki kurs może być wartościowym uzupełnieniem wiedzy praktycznej, ale nie zastępuje ustawowych wymogów formalnych.

Ile zarabia audytor energetyczny?

Wysokość zarobków audytora energetycznego zależy w dużej mierze od formy zatrudnienia. Według ogólnopolskiego badania wynagrodzeń Sedlak & Sedlak, publikowanego w serwisie wynagrodzenia.pl, mediana miesięcznego wynagrodzenia całkowitego na stanowisku audytora energetycznego zatrudnionego na etacie wynosiła w tym badaniu 8290 zł brutto, a połowa audytorów zarabiała w przedziale od 6900 zł do 10020 zł brutto. To dane z konkretnego badania rynkowego, oparte na deklaracjach respondentów – rzeczywiste wynagrodzenie w danej firmie czy regionie może od nich odbiegać, a wartości te zmieniają się wraz z kolejnymi edycjami badania, dlatego przed podjęciem decyzji warto sprawdzić najbardziej aktualny odczyt na stronie wynagrodzenia.pl. Audytorzy prowadzący własną działalność gospodarczą zwykle nie otrzymują stałej pensji, tylko rozliczają się za każde sporządzone świadectwo lub audyt energetyczny – ich miesięczny dochód zależy więc bezpośrednio od liczby zrealizowanych zleceń, stawek rynkowych w danym regionie oraz tego, czy oprócz świadectw wykonują też inne usługi, np. audyty energetyczne do programów dofinansowań. Z tego powodu nie da się wskazać jednej uniwersalnej kwoty zarobków w tym zawodzie – rzetelną odpowiedź daje dopiero porównanie kilku niezależnych źródeł danych rynkowych, a nie pojedyncze ogłoszenie czy oferta pracy.

Jak zostać audytorem energetycznym krok po kroku?

Poszczególne etapy opisane w poprzednich sekcjach można podsumować w formie uproszczonej ścieżki:

1. Sprawdź, czy spełniasz warunki ustawowe – pełną zdolność do czynności prawnych i niekaralność.
2. Potwierdź, którą ze ścieżek wykształcenia spełniasz: kierunkowe studia inżynierskie, dowolne studia wyższe uzupełnione o studia podyplomowe, albo uprawnienia budowlane.
3. Skompletuj dokumenty potwierdzające wykształcenie lub uprawnienia oraz oświadczenie o niekaralności.
4. Złóż wniosek o wpis do wykazu osób uprawnionych – elektronicznie przez ePUAP lub listem poleconym do ministra właściwego do spraw budownictwa.
5. Po uzyskaniu wpisu sprawdź swój status w wykazie centralnego rejestru charakterystyki energetycznej budynków.
6. Rozpocznij sporządzanie świadectw, logując się do systemu profilem zaufanym lub podpisem kwalifikowanym.

Jak wygląda praca audytora energetycznego?

Sporządzenie świadectwa charakterystyki energetycznej zwykle obejmuje oględziny budynku, analizę dostępnej dokumentacji technicznej, ustalenie parametrów przegród zewnętrznych i zastosowanych instalacji, wykonanie obliczeń zgodnych z obowiązującą metodologią, wygenerowanie dokumentu oraz jego zarejestrowanie w centralnym rejestrze charakterystyki energetycznej budynków. Do przeprowadzenia obliczeń audytorzy wykorzystują specjalistyczne programy komputerowe zgodne z obowiązującą metodologią wyznaczania charakterystyki energetycznej – samo posiadanie takiego oprogramowania nie zastępuje jednak wymaganych uprawnień i wpisu do wykazu. Praca audytora energetycznego wymaga w praktyce łączenia kilku kompetencji: znajomości fizyki budowli i wymagań WT 2021, umiejętności czytania i analizy dokumentacji projektowej, doświadczenia w ocenie rzeczywistego stanu technicznego budynku oraz sprawnego posługiwania się oprogramowaniem do obliczeń. Osobom z doświadczeniem budowlanym lub instalacyjnym zwykle łatwiej jest ocenić realny stan przegród i instalacji w terenie, co przekłada się na wiarygodność sporządzanego świadectwa.

Zapotrzebowanie na audytorów energetycznych

Zapotrzebowanie na usługi audytorów energetycznych rośnie wraz z rozszerzaniem katalogu sytuacji, w których świadectwo charakterystyki energetycznej jest obowiązkowe – w tym po nowelizacji przepisów, która objęła obowiązkiem posiadania świadectwa również starsze budynki, wcześniej z niego zwolnione. Obowiązek ten dotyczy przede wszystkim sprzedaży nieruchomości, jej wynajmu oraz oddawania budynku do użytkowania po zakończeniu budowy – a nie samego faktu posiadania nieruchomości, co bywa mylnie rozumiane. W praktyce oznacza to więcej zleceń zarówno dla audytorów zatrudnionych w firmach specjalizujących się w certyfikacji energetycznej, jak i dla osób prowadzących własną działalność w tym zakresie. Jeśli budynek, dla którego przygotowujesz się do zlecenia świadectwa, wymaga wcześniej rzetelnej oceny stanu technicznego, sprawdź ofertę świadectw energetycznych KEDAR – niezależna ocena budynku ułatwia też przygotowanie do ewentualnej termomodernizacji poprawiającej wynik świadectwa.

Najczęściej zadawane pytania o zawód audytora energetycznego

Czy każdy inżynier budownictwa może sporządzać świadectwa energetyczne?

Nie automatycznie. Osoba z tytułem inżyniera lub magistra inżyniera w kierunku wymienionym w ustawie spełnia warunek dotyczący wykształcenia, ale musi jeszcze złożyć wniosek i uzyskać wpis do wykazu osób uprawnionych w centralnym rejestrze charakterystyki energetycznej budynków – sam dyplom nie wystarcza.

Czy osoba bez wykształcenia technicznego może zostać audytorem energetycznym?

Tak, pod warunkiem ukończenia dowolnych studiów wyższych oraz studiów podyplomowych, których program obejmuje zagadnienia charakterystyki energetycznej budynków, audytów energetycznych, budownictwa energooszczędnego i odnawialnych źródeł energii.

Czy uprawnienia budowlane wystarczą, aby zostać audytorem energetycznym?

Tak, posiadanie uprawnień budowlanych, o których mowa w Prawie budowlanym, jest jedną z trzech alternatywnych ścieżek dopuszczonych przez ustawę o charakterystyce energetycznej budynków, obok wykształcenia kierunkowego i studiów podyplomowych.

Ile trwa uzyskanie wpisu do wykazu audytorów energetycznych?

Czas rozpatrzenia wniosku zależy od kompletności dokumentacji oraz obciążenia urzędu obsługującego centralny rejestr charakterystyki energetycznej budynków, dlatego przed złożeniem wniosku warto dokładnie sprawdzić aktualny wykaz wymaganych załączników.

Czy audytor energetyczny i osoba wykonująca audyt energetyczny do programu Czyste Powietrze to ten sam zawód?

Zakres uprawnień może się częściowo pokrywać, ale to odrębne kompetencje – sporządzanie świadectw charakterystyki energetycznej wymaga wpisu do wykazu prowadzonego przez ministra właściwego do spraw budownictwa, natomiast audyty energetyczne do niektórych programów dofinansowań mogą wykonywać także osoby z samymi uprawnieniami budowlanymi, bez wpisu do tego wykazu.

Od czego zależą realne zarobki audytora energetycznego?

Przede wszystkim od formy zatrudnienia (etat versus własna działalność), doświadczenia, lokalizacji oraz liczby i rodzaju realizowanych zleceń – audytor łączący sporządzanie świadectw z audytami energetycznymi do programów dofinansowań ma zwykle szersze możliwości zarobkowe niż osoba wykonująca wyłącznie pojedyncze świadectwa.

Czy warto dziś zostać audytorem energetycznym?

Rosnący zakres obowiązku posiadania świadectwa charakterystyki energetycznej sprawia, że zapotrzebowanie na usługi audytorów energetycznych systematycznie rośnie, co jest argumentem za rozwojem w tym zawodzie – ostateczna decyzja powinna jednak uwzględniać także indywidualne predyspozycje, koszt zdobycia wymaganego wykształcenia oraz lokalną konkurencję na rynku usług certyfikacji energetycznej.